دروازه ارگ سمنان

پرتال جامع سمنان : ارگ دولتي سمنان مجموعه اي بزرگ از ابنيه و اماكن مورد نيازاداره شهر بوده است كه در زمان حكومت حاجي بهمن ميرزا بهاآ الدوله فرزند فتحعليشاه قاجار بنا گرديده است . عناصر هويت بخش ارگ قديم را اماكني چون تلگرافخانه ؛ قراولخانه ، آب انبار ، حمام ، حسينيه و ...تشكيل مي داده است .در داخل ديوارهاي ضخيم ارگ اطاقهايي براي نگهباني در نظر گرفته بودند .

در سال 1284 هجري قمري زماني كه براي اولين بار " ناصر الدين شاه قاجار "به قصد زيارت مشهد مقدس از ايالت"كومش" يا " سمنان " گذر مي كند ، به مدت سه روز در ساختمان ارگ دولتي سمنان اقامت مي گزيند در آن زمان اين ساختمان شامل 12 برج با عمارات و ابنيه بسيار زيبا بود .ولي هنوز دروازه هاي شمالي و جنوبي ارگ ساخته نشده بودند . گويا در همين سفر دستور ساخت دو دروازه به حاكم وقت سمنان داده مي شود. كار ساخت دروازه ها در سال 1302 هجري قمري در زمان حكومت " انوشيروان ميرزا ضيا ء الدوله " فرزند " محمد رحيم ميرزا " پسر دهم " عباس ميرزا " نايب السلطنه كه طي سالهاي 1300 تا 1305 هجري قمري حاكم ايالت قومس بوده به اتمام مي رسد . به همين دليل در سفر دوم شاه به مشهد كه عكسهاي گويايي از آن باقي مانده تصاوير زيبايي از دروازه هاي شمالي و جنوبي ارگ سمنان ديده مي شود.

 دروازه شمالي ارگ سمنان :

دروازه شمالي ارگ سمنان تنها بازمانده ارگ قديم شهر است كه در زمان رضا شاه به هنگام احداث و تعريض خيابانها و ساخت ابنيه جديد باقي مانده است . از دروازه جنوبي نيز جز نمايي چند از عكسهاي دوره قاجاريادگاري نمانده است.

 تزئينات و معماري دروازه ارگ شمالي :

اين دروازه داراي دو نماي شمالي وجنوبي مي باشد.

نماي شمالي : اين نما داراي دو اطاق در دو طرف و به قرينه يكديگر، دوراه روي كوچك ، ايوانهايي در جلو اطاقها و مدخل اصلي كه محل عبور و مرور بوده مي باشد. نماي اصلي اين قسمت از آجر است و راهروي اصلي با پلاني مربع بو سيله فيل پوشها به گنبدي كم خيز منتهي مي گردد. يكي از عناصر جالب توجه نماي شمالي تزئينات كتيبه اي است كه به شكل نيم دايره در بالاي مدخل اصلي به خط نستعليق زرد، بر زمينه كاشي هاي لاجوردي نوشته شده است . متن كتيبه چنين است :

" السلطان بن السلطان بن السلطان سلطان صاحبقران ، ناصرالدين شاه قاجار 1302" ابعاد اين كاشيها 15 * 15 و در يازده رديف افقي چيده شده است .

نماي جنوبي:اين نما از حيث استفاده از تزيئنات زيباي كاشيكاري پر كارتر و و مفصل تر از نماي شمالي مي باشد.

در تزئينات اين نما كاشي‌هاي هفت رنگ و مناره‌هاي تزئيني زيبا به چشم مي‌خورد.استفاده از نقوش هندسي و نقش و نگار اساطيري در اين جبهه بنا اهميت نماي جنوبي را به عنوان دروازه ورودي شهر بيشتر مي كند . به قرينه كتيبه نيم دايره نماي شمالي ، طرح نيم دايره اي بر پيشاني نماي جنوبي كاشيكاري شده كه در آن نبرد رستم و ديو سفيد به تصوير كشيده شده است.و درست در بالاي مدخل ورودي نقش سربازان قاجاري و تسليحات ايشان كاشيكاري شده است . از ديگر تزئينات كاشيكاري اين نما كه به قرينه شكل گرفته است . نقوش افسران قاجاري و شير و خورشيد مي باشد.

در بالاي ديوار دروازه كتيبه هايي در پنج سطر متوالي به خط نستعليق سفيد بر زمينه لاجوردي وجود دارد كه در لابه لاي سطور آن طرح گل و برگهاي اسليمي به چشم مي خورد متن كتيبه بدين شرح مي باشد.

"برحسب امر قدر قدر بندگان سكندر شان اعليحضرت اقدس همايون شاهنشاه جمجاه فلك بارگاه ملجاء السلاطين و الخواقين السلطان بن السلطان بن السلطان و الخاقان بن الخاقان بن الخاقان ناصرالدين شاه قاجار ( با رنگ زرد)خلد الله ملكه و دولته بسعي و اهتمام جناب اشرف ضياء الدوله .

انوشيروانميرزا حكمران سمنان و دامغان و شاهرود و بسطام سمت اتمام پذيرفت في شهر محرم الحرام سنه بيچي ئيل خيريت دليل

(و با خط ريز تر در دو رديف و در كنار همين سطر نوشته شده است ) هزار و سيصد و دو عمل استاد حبيب الله ولد استاد علي كاشي پز كاشاني كتيبه" محمد باقر ولد حاجي سيد مهدي الطباطبائي السمناني "مكان: اين دروازه كه اكنون به ميداني تبديل شده است در شهر سمنان و در خيابان طالقاني واقع است.