"نوروزخوانی" در استان سمنان

این آیین که در گذشته رواج بیشتری داشته غالبا از نیمه دوم اسفند ماه آغاز می شود.

نوروز خوانان به صورت فردی و یا در گروه های دو و سه نفره در محله های شهر و روستا گردش کرده و با خواندن ابیاتی فرا رسیدن نوروز باستانی را نوید می دهند.

صد سلام و سی علیک صاحب خانه سلام علیک

سلام من بگیر علیک از جانب ملا بیگ

نوروز سلطان آمده گل در گلستان آمده

مژده دهید به دوستان نوروز سلطان آمده

بهار آمد،بهار آمد خوش آمد علی با ذوالفقار آمد خوش آمد

در میان ابیات و اشعار نوروز خوانی مضامینی در ارتباط با مدح مولا علی (ع) و دیگر امامان وجود دارد.

مرسوم است که صاحبخانه اقلامی چون برنج ،شیرینی، نقل، گردو و یا وجه نقد به نوروزخوانان هدیه داده و آنها نیز در مقابل برای سلامتی اهل خانه و برآورده شدن حاجات آنان دعا می کنند.

شهرستان های آرادان و گرمسار:

پیش از این در شهرستان آرادان مرسوم بوده که دو جوان با در دست گرفتن خورجین در شهر گردش کرده و نوروز خوانی می کردند.

مضامین ابیات آنها در وصف بهار و اتمام دوره سرما بوده است. صاحب هر خانه با گشودن در هدیه ای نظیر: پول،شیرینی، گردو و بادام به نوروز خوانان می داده است.

نوروزخوانی در شهرستانهای سمنان و مهدیشهر:

در گذشته در این دو شهرستان از چند روز مانده به عید افرادی تحت عنوان حاجی فیروز و نوروز خوان در شهرها و روستاها گردش کرده و با خواندن اشعاری نوید آمدن بهار را می دادند.

این افراد با رفتن به در خانه اهالی ابیات خاصی را خوانده و اقلامی چون بادام، گردو، شیرینی و نقل هدیه می گرفتند.

نمونه ای از اشعار آنان :

مشهدی عمه باخدا/ تو رو میبرن بالا بالا/دستت برسد قفل طلا /پسر را بکنی زوما(داماد)/دستش بگذاری حنا اما /(ما) بیایم مبارک باد/به یاسین،به طاها و تبارک / شما را سال نو باشد مبارک/حاجی فیروز اومده عید نوروز اومده /حاجی فیروزه سالی یکروزه

همچنین در سمنان پیرمردان نوروز خوان در این ایام چنین می گفتند: نوروز الا کوکو( نوروز داره میاد) سرقلیونو تنباکو( سر قلیان آماده کن) نوروزت مبارک بو( نوروزت مبارک باد)

دامغان:

در روزهای پایانی سال ،پیام آوران بهار و نوروز در کوچه ها و خیابان ها گذر کرده و به در منازل ساکنین شهر یا روستا می رفتند.

این افراد با خواندن ابیات و ترانه های مرسوم به نوروز خوانی رفتن زمستان و امدن بهار را به مردم نوید می دادند.

نوروز خوان اشعاری در وصف بهار،مدح حضرت علی (ع)، و صاحب خانه می خواند و در نهایت شخص همراه او تحت عنوان پس خوان یا کیسه دار،هدایایی چون شکر،آرد،قند و برنج را از صاحبخانه دریافت می کرد.

صد سلام و سی علیک صاحب خانه سلام علیک

سلام من بگیر علیک از جانب ملا بیگ

نوروز سلطان آمده گل در گلستان آمده

مژده دهید به دوستان نوروز سلطان آمده

زنان چند روز مانده به نوروز معمولا تا قبل از شب چهارشنبه سوری به خانه تکانی پرداخته و فضای خانه را از هر گونه گرد و غبار پاک می کردند. سنت کاشت سبزه از گذشته تا کنون از دیگر آداب استقبال از نوروز است.

در شهرستان دامغان ،زنان 10 یا 15 روز مانده به سال نو به شمار افراد خانواده مشتی غله شامل حبوبات، گندم، جو، عدس و یا ترتیزک را بر روی کوز یا درون بشقاب می رویانند. آنان سبزه های سبز شده را با نوار قرمز رنگ تزئین کرده و بر روی هفت سین یا تاق خانه تا 13 روز نگه می دارند. در آخرین روز از تعطیلات نوروزی سبزه ها را از خانه بیرون برده و در آب روان می اندازند. پخت نان زرد و فتیر از دیگر تدارک زنان دامغانی در استقبال از نوروز بوده است. نان را بر روی سفره هفت سین گذاشته و پس از تحویل سال نو همه اعضا خانواده مقداری از آنها را تناول می کنند.