شهرستان سمنان مهم ترین منطقه استان سمنان است كه در حد فاصل دو شهر دامغان و گرمسار واقع شده است. سمنان كه مركز استان سمنان است فاصله اش تا تهران 216 كیلومتر میباشد و از طریق راه آهن سراسری تهران مشهد نیز با تهران در ارتباط است. آب و هوای این شهر در تابستان گرم و در زمستان نسبتا سرد میباشد. تاریخ بنای اولیه این شهر به طور قطع و یقین مشخص نیست. كلمه سمنان با همین هیات در قدیمی ترین كتب جغرافیائی بعد از اسلام آمده است.
در حدود العالم درباره سمنان نوشته شده: "سمنان شهركی است خرم و آبادان و از وی میوه ها خیزد بهتر از همه جا".
گفته می شود: تهمورث در اوایل سلطنت خود برای رسیدگی به امور كشور عزم دیار خراسان نمود. در حین مسافرت؛ از محل سمنان كنونی كه در آن زمان به صورت جنگل و ساحل دریا بود دیدن كرد. سمنان در آن زمان جلگه ای وسیع و خوش منظره بود كه نظیر آن نقطه را نقاط مازندران و گیلان كنونی باید دانست. از آنجا كه محل مذكور مورد پسند تهمورث واقع شد؛ امر كرد شهر بزرگی بنا نمایند و نام آنرا سمینا بنامند. اما عده ای دیگری از مردم سمنان نام اصلی سمنان را سمنون به كسر سین می دانند. می گویند این شهر بنام درویش تارك دنیایی به نام سمنون كه در كوه های پیغمبران سمنان می زیسته است بنا گردید و لغت سمنون در اثر كثرت استعمال به سمنان معروف شد.
مسجد جامع سمنان، منار سلجوقی مسجد جامع، خانقاه و مزار شیخ علاء الدوله، مسجد امام، (مسجد شاه یا سلطانی)، گرمابه حضرت، دروازه ارگ، بازار سمنان و بازار شیخ علاءالدوله، قلعههای سارو، كوشمغان، دژچرمینه، قلعه كهندژ، قلعه زاوغان، آرامگاه پیر نجمالدین، كاروانسرای سنگی آهوان مربوط به قرن پنجم هجری و كاروانسراهای شاه عباسی (صفویه) از جمله مهمترین بناهای باستانی شهر سمنان است. علاوه بر اینها میتوان به آب انبارها، قناتهایی با معماری منحصر به فرد و بافت قدیم سمنان نیز اشاره كرد.